Size hep aynı şey söylendi: “Piyasayı uzun vadede yenmek çok zordur.” Sonra bir matematikçinin kapalı fonu, yayımlanmış anlatımlara göre bu cümleyi onlarca yıl zorladı. Gregory Zuckerman’ın The Man Who Solved the Market kitabında aktarılan verilere göre Jim Simons’ın Medallion fonu 1988’den 2018’e kadar yılda ortalama yaklaşık yüzde 66 brüt getiri üretti.
Bu oran halka açık, bağımsız denetim raporlarından çıkarılmış bir yatırım ürünü performansı değil; kitapta aktarılan kapalı fon verisi. Dolayısıyla rakamı kesin gelecek vaadi gibi değil, kapasite ve doğrulanabilirlik sınırlarıyla birlikte okumak gerekiyor.
Kod Kırıcılıktan Piyasaya: Jim Simons Kimdir?
Simons klasik bir Wall Street hikayesi değil. Simons Foundation’ın yaşam öyküsüne göre 23 yaşında Berkeley’den matematik doktorası aldı, ABD Ulusal Güvenlik Ajansı için kod kırıcı olarak çalıştı ve Vietnam Savaşı’na açık karşı çıkışı sonrası 1968’de görevden çıkarıldı. Ardından Stony Brook Üniversitesi’nde matematik bölümünü yönetti ve Shiing-Shen Chern ile Chern-Simons değişmezlerini geliştirdi.
1978’de akademiden ayrıldı; daha sonra Renaissance Technologies adını alan şirketi kurdu. Vakıf biyografisi, firmanın tipik Wall Street profilleri yerine matematikçi, fizikçi ve bilgisayar bilimcileri tercih ettiğini aktarıyor. Yaklaşımın özü, fiyat verisindeki küçük istatistiksel ilişkileri modellerle aramak ve işlemleri sistematik kurallara bağlamaktı.
Jim Simons’ın Medallion Fonu Ne Kadar Kazandırdı?
Rakamlar finans tarihinde benzersiz. Gregory Zuckerman’ın “The Man Who Solved the Market” kitabında derlediği verilere göre 1988-2018 arasında:
| Kitapta aktarılan ölçü | Medallion |
|---|---|
| 1988-2018 brüt yıllık ortalama | ~%66 |
| Ücretler sonrası yıllık ortalama | ~%39 |
Zuckerman’ın aktardığı ücret yapısı da sıra dışıydı: bazı dönemlerde yaklaşık yüzde 5 yönetim ve yüzde 44 performans ücreti. Buradaki karşılaştırma sorunu açık: dışarıdan bakıldığında tam işlem geçmişi, kullanılan kaldıraç ve bütün risk ölçümleri görülmüyor. Yalnız getiri oranını başka bir fonla yan yana koymak aynı riski karşılaştırmak anlamına gelmez.
Peki Bu Fonu Neden Satın Alamıyorsunuz?
Medallion 1993’te yeni dış yatırımcılara kapandı; daha sonra ağırlıkla Renaissance çalışanları ve eski ortakların sermayesini yöneten bir yapıya dönüştü. Kapalı kalmasının en önemli açıklamalarından biri kapasite: kısa ömürlü fiyat anomalilerinde yönetilen para büyüdükçe fonun kendi işlemi fırsatı daraltabilir.
Bu açıklama makul olsa da dışarıdan tam olarak sınanamaz. Medallion’ın hangi stratejisinin hangi büyüklükte çalışmadığı kamuya açık değil. “Fon kapalıysa mutlaka çok iyi” sonucu da çıkarılamaz; kapalılık tek başına başarı kanıtı değildir.
Karşı Görüş: “Otuz Yıllık Şans Olamaz mı?”
Meşru itiraz şu: binlerce fon kurulursa biri tesadüfen 30 yıl üst üste kazanabilir — hayatta kalma yanlılığı (survivorship bias). Yazı tura atan milyonlarca kişiden birinin 25 kez üst üste tura atması gibi.
Şans tek başına bu kadar uzun ve yüksek bildirilen performansı açıklamakta yetersiz görünüyor. Yine de dışarıdan kesin olasılık hesabı yapılamaz. Medallion’ın tam işlem geçmişi, kaldıraç seviyesi, kapasite sınırı ve bütün risk dağılımı kamuya açık değil. Üstelik bugün anlatılan başarı hikâyesi, hayatta kalan en sıra dışı fonu seçtiği için seçim ve hayatta kalma yanlılığı taşıyor.
Bu çekinceler Simons’ın başarısını değersizleştirmiyor; iddiayı ölçülü hale getiriyor. Simons Foundation’ın yaşam öyküsü, Renaissance’ın ekonomistlerden çok matematikçi, fizikçi ve bilgisayar bilimci istihdam ettiğini; Simons’ın başarıyı ekip ve ortak araştırma kültürüyle açıkladığını aktarıyor.
Sonuç: Sıradan Yatırımcıya Kalan Ders
Medallion’ın hikâyesinden çıkan ders “piyasayı yenmek imkânsız” veya “iyi sistem mutlaka kapalıdır” değil. Daha sağlam ders şu: kapasite, işlem maliyeti, kaldıraç, veri ve ücretler sonucu belirler. Küçük ölçekte çalışan avantaj, milyarlarca dolarda aynı kalmayabilir. Geçmiş performans sunan bir ürünü değerlendirirken yatırım fonları rehberindeki ölçütlerle karşılaştırma dönemi, risk ve masraflar birlikte okunmalı.
Peki siz ne düşünüyorsunuz: piyasayı yenen bir sistem size satılıyorsa, asıl soru “nasıl alırım” mı olmalı — yoksa “neden bana satıyorlar” mı?
Kaynaklar ve İleri Okuma
- Zuckerman, G. (2019). The Man Who Solved the Market: How Jim Simons Launched the Quant Revolution. Penguin — Medallion’ın getiri ve ücret verilerinin ana kaynağı.
- Simons Foundation: Jim Simons’ın yaşamı ve kariyeri
- SEC: Medallion Fund kayıt sayfası