Kaldıraç (leverage), yatırımcının kendi teminatından daha büyük bir pozisyon açmasını sağlayan mekanizmadır. Fiyat hareketini değiştirmez; aynı hareketin yatırılan para üzerindeki etkisini büyütür.
Kaldıraç Nasıl Hesaplanır?
Temel formül:
Pozisyon büyüklüğü / teminat = kaldıraç
100 USDT teminatla 1.000 USDT pozisyon açılırsa kaldıraç 10x olur. Varlık yüzde 2 yükseldiğinde pozisyon yaklaşık 20 USDT kâr, yüzde 2 düştüğünde yaklaşık 20 USDT zarar yazar. Ücret ve fonlama ödemeleri bu basit hesabın dışındadır.
| Fiyat hareketi | 1x pozisyonda etki | 10x pozisyonda teminata yaklaşık etki |
|---|---|---|
| +%2 | +%2 | +%20 |
| -%2 | -%2 | -%20 |
| -%5 | -%5 | -%50 |
Likidasyon Nedir?
Zarar, borsanın istediği bakım teminatı sınırına yaklaştığında pozisyon otomatik kapatılabilir. Buna likidasyon denir.
“10x kaldıraçta tam yüzde 10 düşüşte likide olur” ifadesi yalnız kaba yaklaşımdır. Gerçek tasfiye fiyatı; başlangıç ve bakım teminatına, işlem ücretine, fonlamaya, marjin türüne ve borsanın fiyat ölçümüne göre değişir.
CFTC’nin kripto kaldıraç uyarısı, kaldıraçlı ürünlerde zararın büyüyebileceğini ve bazı yapılarda ilk yatırımı aşabileceğini açıklar.
İzole ve Çapraz Marjin Farkı
İzole marjinde belirli pozisyona ayrılan teminat sınırlıdır. Çapraz marjin ise hesapta uygun bulunan diğer bakiyeyi pozisyonu açık tutmak için kullanabilir. Bu, tasfiyeyi geciktirebilir ama daha fazla bakiyeyi riske sokabilir.
Kaldıraç yön tahmini değildir. Long ve short işlem rehberi pozisyon büyüklüğü, fonlama ve tasfiye ilişkisini örneklerle açıklar. Rakamları denemek için kaldıraç hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Fonlama ve İşlem Ücreti
Sürekli vadeli işlemlerde long ve short taraf arasında dönemsel fonlama ödemesi oluşabilir. Pozisyon uzun süre açık kaldığında bu ödeme birkaç kez tekrarlanır. Açılış ve kapanış komisyonu da teminattan düşer.
Bu nedenle ekrandaki gerçekleşmemiş kâr, pozisyon kapandığında elde kalacak net tutar değildir. Kaldıraç büyüdükçe aynı komisyonun teminata oranı da büyür. Tasfiye hesabında yalnız fiyat yönüne bakmak bu maliyetleri görünmez bırakır.