Likidite (liquidity), bir varlığın fiyatını belirgin biçimde etkilemeden ne kadar hızlı ve düşük maliyetle alınıp satılabildiğini gösterir. Çok işlem görmek tek başına yeterli değildir; emir defterinin derinliği ve alış-satış farkı da önemlidir.
Likidite Nasıl Ölçülür?
Tek bir evrensel ölçü yoktur. Şu göstergeler birlikte okunur:
- Spread: En iyi alış ile satış fiyatı arasındaki fark
- Emir derinliği: Farklı fiyat seviyelerinde bekleyen toplam miktar
- İşlem hacmi: Belirli sürede gerçekleşen işlem toplamı
- Slippage: Beklenen fiyat ile gerçekleşen ortalama fiyat arasındaki fark
Dar spread ve derin emir defteri genellikle daha yüksek likiditeye işaret eder.
Likidite Örneği
Bir coinin ekrandaki fiyatı 10 TL olsun. 10.000 adet satılmak istendiğinde yalnız ilk 500 adet 10 TL’den, kalanlar daha düşük fiyatlardan alıcı buluyorsa satışın ortalama fiyatı 10 TL’nin altına iner.
Portföy ekranı son işlem fiyatıyla 100.000 TL gösterebilir; fakat bütün pozisyon aynı fiyattan nakde çevrilemeyebilir. Kâğıt üzerindeki değer ile satılabilir değer arasındaki fark burada oluşur.
Investor.gov likidite tanımı, düşük likiditenin istenen anda satış yapmayı zorlaştırıp kaybı büyütebileceğini vurgular.
Hacim ile Likidite Aynı mı?
Hayır. Hacim geçmişte gerçekleşen işlemi, likidite ise yeni emrin piyasada nasıl karşılanacağını anlatır. Sahte veya teşvikli hacim de yanıltıcı olabilir.
Kripto piyasasında aynı token farklı borsa ve ağlarda farklı likiditeye sahip olabilir. DeFi tarafında likidite havuzundaki varlık oranı ve havuz büyüklüğü fiyat etkisini belirler.
Likidite özellikle büyük emir, küçük piyasa değerli token ve acil satışta önemlidir. İşleme girmeden önce yalnız “alabilir miyim?” değil, “aynı tutarı hangi maliyetle satabilirim?” sorusu sorulmalıdır.
Piyasa emri hız sağlar ama fiyat garantisi vermez. Limit emir fiyatı sınırlar; buna karşılık emrin tamamının gerçekleşeceğini garanti etmez. Likidite azaldığında bu iki emir türü arasındaki fark daha görünür olur.