Staking, Proof of Stake kullanan bir blokzincirde kripto varlıkların doğrulama sürecine bağlanması ve karşılığında ağ ödülü alınmasıdır. Banka faiziyle aynı değildir; coin fiyatı, doğrulayıcı, kilit ve protokol riski taşır.
Staking Nasıl Çalışır?
Doğrulayıcılar yeni blok önermek veya blokları onaylamak için belirli miktarda varlığı teminat olarak bağlar. Kurala uygun çalışan doğrulayıcı ödül alabilir. Hatalı veya kötü niyetli davranış bazı ağlarda slashing, yani teminat kesintisi doğurabilir.
Kullanıcının doğrudan doğrulayıcı çalıştırması şart değildir. Başlıca yöntemler:
| Yöntem | Kontrol kimde? | Ek risk |
|---|---|---|
| Kendi doğrulayıcısı | Kullanıcıda | Teknik hata ve çalışma süresi |
| Delegasyon | Seçilen doğrulayıcıda | Doğrulayıcı performansı |
| Borsa üzerinden | Borsada | Karşı taraf ve çekim riski |
| Liquid staking | Akıllı sözleşmede | Token fiyatı ve yazılım riski |
Staking Getirisi Nasıl Okunur?
APY, ödülün yıllık bileşik oranını gösterebilir; TL veya dolar kârını göstermez. Yüzde 8 daha fazla token alınırken token fiyatı yüzde 30 düşerse toplam değer azalabilir.
Oran; ağdaki toplam stake miktarı, doğrulayıcı performansı, protokol enflasyonu ve platform komisyonuyla değişebilir. “Sabit getiri” ifadesi ağ kuralları değişebiliyorsa yanıltıcıdır.
Ethereum’un resmî staking sayfası solo, hizmet olarak ve havuz üzerinden staking modellerinin farklı sorumluluklarını açıklar.
Staking Riskleri Nelerdir?
- Coin fiyatının ödülden hızlı düşmesi
- Kilit veya çıkış kuyruğu
- Slashing ve çevrimdışı kalma cezası
- Borsa ya da saklama sağlayıcısının erişimi durdurması
- Liquid staking tokenının ana varlıktan sapması
- Akıllı sözleşme açığı
Bir borsadaki “Earn” ürünü her zaman doğrudan ağ staking’i değildir. Borç verme veya kampanya ürünü olabilir. Ürün koşulunda ödülün nereden geldiğini ve çekim süresini kontrol edin. Ayrıntılı hesap için kripto staking rehberine bakabilirsiniz.
Ödül oranı karşılaştırılırken platformun aldığı komisyon ve token üretim hızı da görülmelidir. Yeni token arzı bütün sahipleri seyreltiyorsa staking ödülü yalnız bu seyreltmenin bir bölümünü telafi ediyor olabilir.